สูตร Min-Max Stock สำหรับร้านออนไลน์ คำนวณง่ายกว่าที่คิด

สั่งสินค้าเข้ามาครั้งละเท่าไหร่ถึงจะพอดี? คำถามนี้ฟังดูง่าย แต่ร้านค้าออนไลน์ส่วนใหญ่ตอบได้แค่ "สั่งตามความรู้สึก" หรือ "รอให้หมดแล้วค่อยสั่ง" ซึ่งทั้งสองวิธีนำไปสู่ปัญหาเดิม ๆ — สินค้าหมดกะทันหันหรือสั่งเยินจนกลายเป็นสต๊อกจม

สูตร Min-Max Stock ช่วยให้ตัดสินใจสั่งซื้อโดยมีตัวเลขรองรับ ถ้าเข้าใจและใช้ได้จริง มันเปลี่ยนวิธีบริหารคลังไปเลย

Min-Max Stock คืออะไร

สูตร Min-Max Stock คือการกำหนดเกณฑ์สองค่าสำหรับสินค้าแต่ละตัว:

• Min Stock (สต๊อกขั้นต่ำ) = จำนวนน้อยสุดที่ต้องมีในคลังตลอดเวลา ต่ำกว่านี้ต้องสั่งเพิ่มทันที
• Max Stock (สต๊อกสูงสุด) = จำนวนมากสุดที่ควรมี เยอะกว่านี้คือสั่งมาเกิน

ระหว่างสองค่านี้ยังมี Safety Stock หรือ "สินค้ากันชน" — ส่วนสำรองเผื่อเหตุการณ์ไม่คาดฝัน เช่น ของส่งช้า ยอดขายพุ่งกะทันหัน หรือ supplier มีปัญหา

ก่อนคำนวณ ต้องรู้ค่าอะไรบ้าง

Lead Time คือเวลาตั้งแต่วันที่สั่งซื้อจนสินค้ามาถึงคลัง

สูตรคำนวณ Min Stock (Safety Stock)

```
Min Stock = (ยอดขายสูงสุดต่อวัน × Lead Time สูงสุด) − (ยอดขายเฉลี่ยต่อวัน × Lead Time เฉลี่ย)
```

ตัวอย่าง: ร้านขายอาหารเสริม ขายเฉลี่ย 10 ชิ้น/วัน วันขายดีสุด 20 ชิ้น Lead Time ปกติ 7 วัน สูงสุด 12 วัน

```
Min Stock = (20 × 12) − (10 × 7) = 240 − 70 = 170 ชิ้น
```

ต้องมีสินค้าในสต๊อกไม่ต่ำกว่า 170 ชิ้นตลอดเวลา

สูตรคำนวณ Reorder Point (จุดสั่งซื้อใหม่)

```
Reorder Point = (ยอดขายเฉลี่ยต่อวัน × Lead Time เฉลี่ย) + Safety Stock
```

จากตัวอย่างเดิม:
```
Reorder Point = (10 × 7) + 170 = 240 ชิ้น
```

พอสต๊อกเหลือ 240 ชิ้น ต้องสั่งเพิ่มทันที

สูตรคำนวณ Max Stock

```
Max Stock = Safety Stock + (ยอดขายเฉลี่ยต่อวัน × รอบการสั่งซื้อ)
```

ถ้าสั่งของทุก 14 วัน:
```
Max Stock = 170 + (10 × 14) = 310 ชิ้น
```

ไม่ควรมีเกิน 310 ชิ้น ถ้าเกินแสดงว่าสั่งเยิน

ตัวอย่างจริง: ร้านขายครีมบำรุงผิว

สมมติข้อมูล:

• ยอดขายเฉลี่ย: 15 กระปุก/วัน
• ยอดขายสูงสุด (ช่วงแคมเปญ): 35 กระปุก/วัน
• Lead Time ปกติ: 5 วัน
• Lead Time สูงสุด: 9 วัน
• รอบการสั่ง: ทุก 10 วัน

Safety Stock (Min):
```
(35 × 9) − (15 × 5) = 315 − 75 = 240 กระปุก
```

Reorder Point:
```
(15 × 5) + 240 = 315 กระปุก
```

Max Stock:
```
240 + (15 × 10) = 390 กระปุก
```

สรุป: คลังควรมีระหว่าง 240-390 กระปุกเสมอ พอสต๊อกลงมาถึง 315 ให้สั่งซื้อทันที

ทำไมต้องทบทวนค่า Min-Max เป็นประจำ

ค่าที่คำนวณไว้ไม่คงที่ตลอดไป เพราะหลายปัจจัยเปลี่ยน:

Seasonal demand — ช่วงเทศกาลยอดขายพุ่ง 2-3 เท่า ต้องปรับตาม

สินค้าใหม่มาแทน — supplier ออกรุ่นใหม่ อาจกระทบยอดขายรุ่นเก่า

Supplier เปลี่ยน Lead Time — ส่งเร็วขึ้นหรือช้าลง ค่าทุกอย่างต้องคำนวณใหม่

แนะนำทบทวนอย่างน้อยทุก 3 เดือน หรือทุกครั้งที่มีเปลี่ยนแปลงสำคัญ

FAQ

Q: ไม่มีข้อมูลยอดขายย้อนหลัง เริ่มยังไง?
A: ใช้ค่าประมาณใน 3-4 สัปดาห์แรก บันทึกยอดขายรายวันไว้แล้วเฉลี่ย อาจไม่แม่น 100% แต่ดีกว่าสั่งตามความรู้สึก (ที่มา: LINE Thailand, Official Report 2568)

Q: สินค้าหลายร้อยตัว ต้องคำนวณทุกตัวเลยไหม?
A: ไม่จำเป็น ใช้หลัก 80/20 — สินค้า 20% ที่ทำรายได้ 80% ควรมีค่า Min-Max ชัดเจน ที่เหลือใช้ค่าประมาณ (ที่มา: LINE Thailand, Official Report 2568)

Q: ระบบจัดการสต๊อกช่วยคำนวณ Min-Max ได้ไหม?
A: ระบบที่ดีมีฟีเจอร์นี้ให้ แค่ตั้งค่าแล้วระบบแจ้งเตือนเองเมื่อสต๊อกต่ำกว่าจุดสั่งซื้อ

Q: ร้านขายสินค้าตามเทรนด์ วิธีนี้ยังใช้ได้ไหม?
A: ใช้ได้แต่ต้องระวัง ตั้ง safety stock ต่ำลงและปรับค่าบ่อยขึ้น หรือใช้วิธี pre-order แทนการสต๊อกไว้ล่วงหน้า