ขายของออนไลน์ต้องจดทะเบียนพาณิชย์ไหม? กฎหมาย ขั้นตอน โทษ

ขายของออนไลน์มาหลายปี ไม่เคยจดอะไร ก็ยังขายได้ปกติ แล้วจะต้องจดทำไม? คำถามนี้ถูกมาก คำตอบคือ "ขึ้นอยู่กับเงื่อนไข"

จะบอกตรง ๆ ว่าใครต้องจด ใครไม่ต้อง ขั้นตอนเป็นยังไง ถ้าไม่จดโทษหนักแค่ไหน

กฎหมายที่เกี่ยวข้อง

พ.ร.บ. ทะเบียนพาณิชย์ พ.ศ. 2499

กฎหมายหลักที่บังคับให้คนที่ค้าขายต้องจดทะเบียน ครอบคลุม "บุคคลธรรมดาหรือนิติบุคคลที่ประกอบกิจการพาณิชยกรรม"

ประกาศกระทรวงพาณิชย์ปี 2553

ระบุชัดว่าการขายออนไลน์ที่เป็น "ประกอบการค้า" อยู่ในข่ายต้องจด

ใครต้องจด

ต้องจด:

• ขายออนไลน์สม่ำเสมอ เพื่อหารายได้
• มีชื่อร้านชัดเจน มีการโฆษณา รับชำระเงิน
• ขายผ่าน Facebook, Shopee, Lazada, TikTok Shop
• ให้บริการออนไลน์ เช่น รับทำกราฟิก รับเขียน content

ไม่ต้องจด:

• ขายของเก่าส่วนตัวเป็นครั้งคราว
• รับจ้างทั่วไปที่ไม่ใช่พาณิชยกรรม

จุดที่หลายคนสับสน: กฎหมายไม่ได้กำหนดว่า "รายได้เกินเท่าไหร่" ถึงต้องจด ดูที่ลักษณะการค้าเป็นปกติ

รายได้เท่าไหร่ต้องยื่นภาษี (คนละเรื่อง)

ภาษีเงินได้: รายได้ทั้งปีเกิน 60,000 บาท (โสด) หรือ 120,000 บาท (มีคู่สมรส) ต้องยื่น ภ.ง.ด. 90

VAT: รายได้เกิน 1,800,000 บาท/ปี ต้องจด VAT และเสีย 7% (ที่มา: LINE Thailand, Official Report 2568)

ขั้นตอนจดทะเบียนพาณิชย์

วิธีที่ 1: จดออนไลน์ (แนะนำ)

1. เข้า www.dbd.go.th
2. เลือก "บริการออนไลน์" > "จดทะเบียนพาณิชย์"
3. สร้างบัญชี ยืนยันตัวตนด้วยบัตรประชาชน
4. กรอกข้อมูล: ชื่อร้าน ประเภทสินค้า ที่ตั้ง วันเริ่มกิจการ
5. แนบเอกสาร: สำเนาบัตร + เอกสารที่อยู่
6. ชำระค่าธรรมเนียม 50 บาท
7. รอ 3-5 วันทำการ

วิธีที่ 2: ยื่นที่สำนักงาน

กรุงเทพฯ ยื่นที่สำนักงานเขต ต่างจังหวัดยื่นที่เทศบาลหรือ อบต. ค่าธรรมเนียม 50 บาท รอวันเดียวก็ได้

เอกสารที่ต้องใช้

• บัตรประชาชน
• ทะเบียนบ้านหรือหนังสือยินยอมใช้ที่อยู่
• แผนที่สถานที่ตั้งร้าน (บางแห่งต้องการ)

สำหรับบุคคลธรรมดาเอกสารน้อยมาก

โทษถ้าไม่จด

• ปรับไม่เกิน 2,000 บาท สำหรับไม่จดทะเบียน
• ปรับไม่เกิน 200 บาท/วัน หลังเจ้าหน้าที่แจ้งแล้วยังไม่จด
• อาจมีปัญหาเปิดบัญชีธนาคารธุรกิจ ขอสินเชื่อ หรือเมื่อ marketplace ร้องขอเอกสาร

ปัจจุบันการบังคับใช้ยังไม่เข้มข้นมาก แต่แนวโน้มปี 2569 หน่วยงานรัฐให้ความสำคัญมากขึ้น โดยเฉพาะหลังจากที่ภาครัฐเริ่มกำกับดูแลการค้าออนไลน์เข้มข้นขึ้น

ประโยชน์ของการจด

เปิดบัญชีธนาคารในชื่อร้าน — แยกเงินส่วนตัวกับเงินร้านได้

สมัคร payment gateway — Omise, 2C2P ต้องการเอกสารธุรกิจ

สร้าง credibility — ลูกค้า B2B ต้องการผู้ขายที่จดทะเบียน

ออกใบเสร็จอย่างเป็นทางการ — ขายให้บริษัทได้

ขอสินเชื่อธุรกิจ — ต้องมีเอกสารธุรกิจที่ถูกต้อง

FAQ

Q: ขายใน Facebook ส่วนตัว ต้องจดไหม?
A: ถ้าขายสม่ำเสมอเพื่อหารายได้ ต้องจด กฎหมายดูที่พฤติกรรมการค้า ไม่ใช่ platform

Q: จดแล้วต้องเสียภาษีเพิ่มไหม?
A: ทะเบียนพาณิชย์กับภาษีคนละเรื่อง ทะเบียนแค่แจ้งว่ามีกิจการ ภาษีขึ้นอยู่กับรายได้

Q: ที่อยู่ต้องเป็นที่ไหน?
A: ใช้ที่อยู่บ้านได้เลย ไม่จำเป็นต้องมีออฟฟิศ

Q: ต่ออายุทุกปีไหม?
A: ไม่ต้อง จดครั้งเดียวใช้ตลอด แต่ถ้าเปลี่ยนที่อยู่หรือประเภทสินค้าต้องแจ้งแก้ไขภายใน 30 วัน

Q: ถ้าเลิกขายต้องทำอะไร?
A: ยื่นคำขอเลิกภายใน 30 วัน ไม่เสียค่าธรรมเนียม

Q: ขายทาง TikTok Shop หรือ Shopee ต้องจดทะเบียนไหม?
A: ถ้าขายเป็นอาชีพหรือหารายได้ประจำ ต้องจด บางครั้ง platform เองก็ขอเอกสารทะเบียนพาณิชย์เมื่อยอดขายถึงระดับหนึ่ง